propolis
Propolis
son yıllarda özellikle kanser tedavisine olan desteği yönüyle anılan ve bu
konuda binlerce üniversite araştırmasına konu olan arı ürünüdür. Arıların
değişik bitki ve ağaç kabuklarını çiğneyerek elde ettikleri macuna bazı
enzimlerini eklemeleriyle ortaya çıkar. Antibiyotik olmadığı halde çok yüksek
antibiyotik etkiler gösterebilmesi ve bu etkileri sadece enfeksiyona ya da
hastalıklı dokuya yöneltmesi en dikkat çekici özelliklerindendir.
Propolis
antiviral ve antibakteriyeldir. Diş sağlığı, deri hastalıkları, sindirim
sistemi sorunlarının çözülmesine katkıları vardır. Pek çok zararlı bakteri ve
mantar çeşidini engelleyici özelliktedir.
o
Yaraların iyileşmesini 4 kata kadar hızlandırır.
o
100 kata kadar antibiyotik etki içerdiği tesbit
edilmiştir.
o
Çok güçlü antioksidandır.
o
Her gün bir kaç kez Propolis ekstarktı
ile gargara yapıldığında, plak oluşumunu önler.
o
Diş eti iltihabı ve ağız içi ve gırtlak enfeksiyonlarını giderir.
o
Diş abselerine, çürüklere, ağız kokusuna karşı
kullanılır.
o
Diş beyazlatılmasına yardımcı olur.
o
Sedef hastalığına iyi gelir.
o
Deri enfeksiyonlarını giderir.
o
Mantar ve zor öldürülen bakteri çeşitlerini engeller.
o
Soğuk algınlığına iyi gelmektedir.
o
Solunum enfeksiyonlarında; faranjit, kronik
bronşit, nezle, burun iltihabı hastalıklarında etkin çözümdür.
o
Şampuana katıldığında saç sağlığına ve kepeğe karşı faydalıdır.
o
Sindirim sistemi rahatsızlıklarına iyi gelir.(Bağırsak
Paraziti, ülser, mide iltihabı..vs)
o
Kulak enfeksiyonlarına devadır.(İç kulak- dış
kulak iltihapları, akut kulak rahatsızlıkları)
o
Bağışıklık sistemi bozukluklarını düzeltir.
o
İltihaplanmaların her türüne faydalarıdır.(Vajina-uterus,
aseptik necrosis, iltihaplanmış yaralar.. vs.)
o
Tüberküloza denenmiş devadır.
o
Ülserlilere super etkin devadır.
o
Akut ve kronik kolite çözümdür.
Bileşik etkiler:
Propolisin tedavi edici özellikleri
üzerine yapılan çalışmaların çoğu içerdiği fenolik bileşenler üzerine
yoğunlaşmıştır (Flavanoidler ve kafeik asit esterleri
gibi fenolik bileşikler). Araştırmalar, Propolisin içerdiği aktif bileşeni
izole edip etkisini test etme üzerinedir. Research
has tended to isolate and test single substances in Propolis.
Fakat, Propolisde çok sayıda bileşen bulunması
nedeniyle oluşan bileşik etki, herbir bileşenin tek
başına oluşturduğu etkilerin toplamından daha fazladır. Çalışmalar, Propoliste
bulunan flavanoidlerin etkili anti-bakteriyal
aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir, fakat izole edilip ayrılan flavanoidler, Propolis ekstraktına göre daha düşük aktivite
göstermiştir. Propolisin, bazı antibiyotiklerle bileşik etki gösterdiği
gözlenmiştir. Bazı durumlarda, bakteri ve maya üzerindeki etkileri 100 kat
artmıştır. Antibiyotik dirençli Staphylococcus
ırklarında, Propolis ile birlikte alınan antibiyotiklerin, bu direnci
kırdıkları gözlenmiştir
Anti-Kanser Etkiler:
Propolisin etanol ekstraktının
karaciğer ve mesanedeki kanserli hücreleri dönüşüme uğrattığı ve gelişmelerini
önlediği bulunmuştur. Bu hücre öldürücü etkiyi sağlayan maddeler, Propolisten
izole edilen quercetin, kafeik asit ve clerodane diterpenoiddir. Clerodane diterpenoid, tümör
hücrelerine karşı seçici bir öldürücü etki gösterir.Propolisin, ayrıca, yumurtalık kanseri
hücrelerini ve hücre bölünmesini durdurucu etkileri olduğu bulunmuştur.
Ayrıca, göğüs, cilt, kolon ve böbrek kanseri hücreleri gibi insan
tümör hücre kültürleri üzerinde öldürücü etkisi olduğu tespit
edilmiştir. Bu etkileri oluşturan bileşenin kafeik asit fenetil
ester olduğu belirlenmiştir.Propolisden
izole edilen Artepillin C, insan mide kanseri
hücreleri, insan gırtlak kanseri hücreleri kolon kanseri hücreleri
üzerinde hücre öldürücü etki göstermiştir. Kafeik asit esterlerinin tümör
oluşumunu kimyasal olarak engellediği görülmüştür. Bu etki, kanserli hücrelerin
gelişimini sağlayan genler üzerindeki seçici toksik etki ile gerçekleşmektedir.
Antioksidan Etkiler : Propolis içerisinde yoğun olarak
bulunan flavanoidler, çok güçlü antioksidanlardır.
Antioksidanlar, serbest radikalleri sönümleme özelliğine sahiptirler, böylece
lipidleri korurlar ve C vitamini gibi diğer bileşiklerin oksitlenmesini ve
yıkılmasını engellerler.
Kalp-Damar Etkileri : Yoğunlaştırılmış Propolis ekstraktının,
kan basıncını düşürdüğü, sakinleştirici etki yarattığı ve serum glikoz
oluşumunu sağladığı bulunmuştur. Propolisde bulunan dihidroflavanoidlerin kılcalları kuvvetlendirdiği ve antihiperlipidemik aktivite oluşturduğu belirlenmiştir.
Ayrıca, Propolisin, karaciğeri alkole ve tetraklorüre karşı koruduğu tespit
edilmiştir.
Propolisin antikor oluşumunu tetiklediği ortaya
konmuştur. Bir ABD-Polonya ortak çalışması sonucunda ,
antikor üreten dalak hücrelerinde, kontrol hücrelerine göre 3 kat daha fazla
antikor üretildiği bulunmuştur. 24 saat sonra enjekte edilen 2. doz sonrasında
etki daha da artmış, fakat daha ileriki dozlarda etki azalmıştır.
Anestezik Etkileri : Propolis ve bazı bileşenleri anestezik
etki göstermektedir. Yapılan deneyler sonucunda, Propolisin, kokainden 3
kat, prokainden ise 52 kat daha güçlü anestezik
etkiye sahip olduğu ortaya konmuştur. Anestezik etkinin, Propolisteki, pinocembrin, pinostrobin ve
kafeik asit esterleri sayesinde gerçekleştirildiği belirlenmiştir.
Cilt
Hastalıklarına Etkileri:Propolisin,
mantar ve athlete's foot
gibi cilt hastalıklarından sorumlu olan maya ve mantarları etkili bir şekilde
engellediği belirlenmiştir. Bu organizmalara karşı etki gösteren Propolis
bileşenleri, flavanoidler ve kafeik asit türevleridir.Bu anestezik etki,
Propolisin neden yüzyıllardır boğaz ağrısı ve ağız yaralarının tedavisi için
kullanıldığını açıklamaktadır. Dişçilik alanında Propolisin anestezik malzeme
olarak kullanımı Avrupa'da patentlenmiştir.
Bağışıklık
Sistemine Etkileri : Yapılan deneylerde
Propolisin immün tepkiyi tetiklediği belirlenmiştir. Yakın zamanda Japon
araştırmacılar, Propolis ekstraktının, insanda, bağışıklık fonksiyonlarına
bağlı olarak makrofaj aktivasyonu sağladığını göstermişlerdir. Propolis
sitokinleri oluşturan bağışıklık hücrelerini aktive eder. Bu sonuçlar
Propolisin anti-tümör etkisini açıklamaya büyük ölçüde yardımcı olur.
Propolis'in İçeriği:
Propolis, reçineli ve mum kıvamında
olan, arılar tarafından ağaçların tomurcuk ve kabuklarından toplanan bir
maddedir. Rengi ve fiziksel özellikleri kaynağına göre değişmekte ve kovanda
arılar tarafından çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır. Arı kovanı ve aynı
zamanda insan ve hayvan sağlığı için de son derece önem taşımaktadır.
Propolis'in Kaynakları:
Propolis, bal ve yağ ile karıştırıldığında
dış yaralar için mükemmel bir pomat oluşturur. Bu ürünün antiromatizmal etkisi
de saptanmıştır. Propolis, içerdiği sağlık yönünden çok önemli aktif maddeler
nedeniyle genel vücut direnci ve sağlığının korunmasında ve alternatif tedavide
gittikçe daha çok yer bulan emsalsiz bir maddedir.
Propolisin
Tarihçesi
Propolis insanoğlu tarafından binlerce yıldır kullanılmaktadır. Günümüzde ise
artan bir popularlik kazanmıştır. Arılar Propolisi
milyonlarca, insanlarsa binlerce yıldır kullanmaktadır. Arılar ve insanoğlu
Propolisi yararlı ve faydalı bulmaktadır. İnsanlık için bu reçinemsi
yapının keşf edilen yararları henüz çok az kalmaktadır.Propolis geçmiş
dönemlerden beri çeşitli amaçlarda özellikle tıpta kullanılmaktadır. Eski yunan yazıtları bu maddeyi iltihaplanan yaralar ve çürükler
için kür olarak tanımlarken Roma'da yara üzerine konulan lapa benzeri karışımın
yapımında pratisyenler tarafından kullanılmaktadır. İbranice eski
vasiyetnamelerde tzori olarak geçmektedir ve terapetik özellikleri ile anılmaktadır. Avrupa'daki 12 yy kayıtları Propolisin medikal preparatlarının ağız ve yara
enfeksiyonlarının tedavisi ve diş sağlığı için kullanımından bahseder.
Özellikleri
Propolisin güçlü antimikrobiyal aktivitesinden dolayı, Propolis doğal
antibiyotik olarak bilinir. Yapılan birçok sayıda araştırma da Propolisn yüksek antimikrobiyal olduğunu göstermiştir.
Propolisin MRSA da dahil olmak üzere 21 tür bakteri üzerinde, 9 tür mantar
üzerinde, Giardia'nın da dahil olduğu 3 protozoa türü
üzerinde ve Herpes ve Influenza'nın da dahil olduğu
geniş yelpazeli virüsler üzerinde inhibitör etkisi bulunmuştur.Bunların dışında ayrıca Propolisin geniş
ölçüde tedavi edici özellikleri vardır. Bu özellikler arasında antikanser etki,
antioksidan etkis, yara kapama ve doku tamir
etkileri, sindirim sistemi etkileri, deri enfeksiyonları etkisi, anti,-inflamatory etki, anastezik etki, bağışıklık sistemi etkileri, kalp-damar
sistemi etkileri ve diş sağlığı etkisidir.Propolis
içerisindeki flavanoid seviyesinin yüksek olmasından
dolayı, bu ürün insanlarda oksijen radikallerine karşı yakalayıcı olarak görev
görür. Ayrıca ilginç olarak vitamin C'nin okside olarak zarar görmesini engeller.Klinik çalışmalar Propolisn bronşit ve benzeri rahatsızlıkların, influenza ve
herpes, deri mantarları, diş ve diş eti
rahatsızlıklarında, ülser, yanık ve abselerde, kulak
enfeksiyonlarında, giardi ve kolitde,
vajinal ve servikal rahatsızlıklarda etkili olduğunu göstermiştir.
Propolis ve Propolisli ürünlerin kontaminasyon ve
kısa raf ömürlülüğü gibi problemleri olmamaktadır. Bu durum Propolisin
antioksidan ve antimikrobiyal özelliklerinden dolayıdır.
Propolis
Üzerinde Yapılan Önemli Bazı Deneyler:
Kulak Enfeksiyonları:
İç kulak iltihabı, dış kulak
iltihabı ve benzer kulak rahatsızlığı olan 126 hasta üzerinde % 5- 10 Propolis çözeltileri denenmiştir. Bütün
rahatsızlıklar için Propolisin iyileştirici etkisi olduğu belirtilmiştir (Matel ve ark. 1973). Propolis ayrıca kulaktaki akut
rahatsızlıklara karşı da pozitif etki göstermiştir.
Sindirim Sistemi Rahatsızlıkları:
Bağırsak paraziti şikayeti
olan 138 hastaya % 10-20'lik Propolis ekstraktı uygulanmıştır. Çocuklarda düşük
dozun tedavi edici etkisi olduğu gözlenmiştir. Yetişkinlerde ise % 20 lik Propolis ekstraktının, tinidazol ve anti protozoa ilaçlarıyla aynı dozda etki
gösterdiği bulunmuştur. Propolis, Danimarka'da ülser ve Crohn
hastaları üzerinde denenmiştir. Propolis ekstraktının ülser üzerinde etkili
olduğu fakat Crohn hastalığına etkisi olmadığı
bulunmuştur.
İltihaplanmalar
Aseptik necrosis
hastası olan 22 hastaya düzenli olarak Propolis enjekte edilmiş, 32 hastaya ise
aynı şartlarda normal tedavi uygulanmıştır. Propolis tedavisi uygulanan
hastalarda diğerlerine göre belirgin gelişmeler gözlenmiştir. Vajina ve uterus
iltihaplanması şikayeti olan 90 hastaya % 3'lük
Propolis etanol ekstraktı uygulanmış ve % 50'den fazlasında olumlu gelişmeler
sağlanmıştır.
Tüberküloz
Eski Sovyetler Birliği'nden V.H. Karinova ve E.l. Rodionova farklı türlerde ve aşamalardaki 135 tüberküloz
hastasıyla çalışmışlardır. Hastaların yaş aralığı 6 ile 50 arasındaydı.
Hastalara, alınan tepkiye göre, günde 3 kez 4 ile 10 ay arasında Propolis
uygulanmıştır. Çalışma sonucunda 12 hasta haricinde bütün hastaların iyileştiği
gözlenmiştir. Bu 12 hastanın ise böbrek tüberkülozu olduğu tespit edilmiştir.
Ülser
Romanya'da Dr. A. Vasilca ve Dr. Eugenia Milcu Propolisin ülser üzerindeki tedavi edici özellikleri
üzerinde çalışmışlardır. 34 kronik ülser hastasına 4 hafta boyunca Propolis
ekstraktı verilmiştir. 28 hasta tamamen iyileşirken 6 hastada önemli gelişmeler
kaydedilmiştir. Bazı hastalara doku biyopsisi uygulanmış ve Propolisin
yenileyici etkisi gözlenmiştir.
Mitoz
N. Popovic
ve N. Oita adındaki Romanyalı medikal araştırmacılar,
Propolisin hücre bölünmesi üzerindeki etkileri ile ilgili bir bildiri
yayınlamışlardır. Araştırmacılar, dokunun hiçbir zaman tamamen kanserli hale
gelmediğini, her zaman sağlıklı hücrelerin bulunduğunu ve normal hücrelerin
aktivitelerinin kanserli hücreler tarafından etkilendiğini belirtmişlerdir.
Propolisin, kanserli hücreleri durdurarak, normal hücrelerin aktivitesini
arttırdığını ve dokunun normal hale gelmesini sağladığını ortaya koymuşlardır.
Kolit
Bulgaristan'dan Dr. S. Nikolov ve arkadaşları, Propolisin akut ve kronik kolit
üzerindeki etkisini incelemişlerdir. Çalışmaya, yaşları 20 ile 65 arasında
değişen 45 hasta katılmıştır. Hastalara günde üç defa yemeklerden önce Propolis
ekstraktı verilmiştir. Sonuçta toplam 43 hastada olumlu sonuç elde edilmiştir.
Bunlardan 26'sında çok iyi, 12'sinde iyi kalanları ise memnuniyet verici
şekilde iyileşme gözlenmiştir. Sadece iki hastada herhangi bir gelişme
gözlenmemiştir. Çoğu hastada yedinci günde iyileşme başlamış ve ondokuzuncu ya da yirminci günde tamamen iyileşme
görülmüştür.
Bağışıklık Sistemi
Propolisin en çok araştırılan ve
yaygın olarak kabul edilen özelliği bağışıklığı arttırıcı özelliğidir.
Propolis, doğal, salgı bezlerini aktive eden geniş spektrumlu antibiyotiktir.
Propolis sadece enfeksiyonları engelemenin yanında,
onları vücuttan temizler.
Çok sayıda deneyle ortaya konduğu
gibi, Propolis, bakterileri, virüsleri, mantarları ve hatta penisiline
dayanıklı staphlococcus'u ortadan kaldırır.
Propolis virüslere karşı çok güçlüdür. Bu etki Propoliste bulunan bioflavanoidlerin koruyucu etkisi sayesinde
gerçekleşmektedir. Virüsler, proteinlerin dış kısmına yerleşirler. Eğer
engellenmezse, bu tehlikeli ve enfekte edici madde taşıyıcı organizmada serbest
kalır. Maalesef, böyle bir durumda, enzimler sayesinde protein dış kısmını parçalarlar
ve böylece zararlı madde istem içerisine yayılır. Sistemde Propolisin bulunması
durumunda ise bu durum gerçekleşmez. Bioflavanoidler,
proteinin dış kısmını parçalayan enzimleri inhibe eder ve viral maddeyi içeriye
hapseder. Aynı flavanoidler, virüsün etrafını
kaplayarak aktivitesini engellerler. Bioflavanoidlerin
varlığında, taşıyıcı, virüslere karşı bağışıklık kazanmış olur.
Diğer bir yol ise Propolisin
fagosite aktivitesini güçlendirerek bağışıklık sistemine yardımcı olur.
Fagositler, mikroorganizmaların etrafını sarar, içine alır ve sindirerek
ortadan kaldırırlar. Propolis sayesinde gerçekleşen bu etki, birçok Sovyet ve
Avrupalı bilim adamı tarafından gözlenmiş ve yayınlanmıştır.
PUROPOLİS KALİTESİ
Propolis kovandan çıkarıldığında taş
sertliğindedir. Bu durumda içeriğinde yüzde 40 oranında balmumu, yüzde 15-20
oranında ise toz ve diğer artık materyaller bulunur. Kovandan çıkışı ardından
kullanıma hazırlanması iki şekilde olabilir:
1-Reçinemsi Toz Hali: Derin
dondurucuda tutularak kristalize edilip ardından kırıcı bir makinada çekilerek
toz haline getirilir. Bu aşamadan sonra yüzde 10 civarında silisyum dioksit
katılarak içindeki balmumu nedeniyle yapışması önlenir veya birbirine yapışan
balmumu nedeniyle macun şeklini alır. Kapsüllere konarak ya da 70 derecede
alkolde çözerek kullanılması mümkün olabilir. Kullanıma bu şekilde sunulan
ürünün kalitesi sadece içeriğindeki aktif maddenin oranına göre belirlenir.
İçeriğinin yalnızca küçük bir oranı Propolisin etkin maddelerini içerir.
2-Propolis Ekstraktı: İlk haldeki
Propolis işlemden geçirilip damıtılarak içeriğindeki balmumu ve diğer başka
materyallerden arındırılır. Ayrıca etkin maddeleri temel alınarak saflaştırma
işlemine devam edilir. Böylece Propolis ekstraktı ortaya çıkar. Uygulanan
prosedüre Yüzde 70 saflıktan yüzde 96 saflığa kadar değişik saflıkta
ekstraktlar elde edilebilir. Propolis ekstraktında saflık ve etkin madde
oranlarının gözönüne alınmasıyla kalite kategorisi
belirlenir. Saflık derecesi ve içeriğiyle (çekilmiş Propolise göre) 3 kattan 7
kata kadar daha etkin olabilir.
kullanIm Şeklİ ve saklama koŞullarI:
Oda
Sıcaklığında Muhafaza Ediniz.
Propolis oda sıcaklığında 18 ay
boyunca besin değerini ve özelliklerini korur.
Kullanım Dozajları:!
Genel Kullanım amaçları için günlük
doz olarak Propolis ekstraktlarından 2 gram alınabilir. Salgınlar, hastalık ve
enfeksiyonlarla mücadele dönemlerinde bu dozlar 2-3 misline kadar
artırılabilir.
Çocuklar için ise 1-3 yaş arasında
günlük doz 250 mg(Çay kaşığının 8'de 1'i)3-6 yaş
arasında ise çay kaşığının dörtte biri (500 mg), 12 yaşına kadar günlük bir
gram ve 12 yaşından büyüklerde ise yetişkin dozları kullanılabilir.
Kullanım Şekilleri..
Su içinde tüketim ve kullanım: Ağız
sağlığı için ekstraktından yarım litre suya bir tatlı kaşığı konup çalkalayarak
bu sıvı ile gargara yapılabilir. Yine aynı sıvıdan sabah akşam birer yudum
alınabilir. Bu sıvı kahve ya da meyve suyu gibi içeceklere de katılarak
tüketilebilir.
Ekstraktın toz halinde kullanımı:
Zevke göre Propolis dozu direkt bala ya da yoğurda katılarak alınabilir.
Propolis şurubu: 75 gram bal, 5 gram
Propolis ekstraktı ve 20 gram ılık su karıştırılarak Propolis şurubu
yapılabilir.
Bal-arı sütü-polen-Propolis
karışımı: 1 kg bala 200 gram arı sütü, 200 gram havanda dövülmüş polen, 50 gram
Propolis ekstraktı katılarak yaz-kış tüketilebilecek, soğuk algınlığından,
iltihabi hastalıklardan korunum veren, yaşama enerji ve gençlik katan bir iksir
hazırlanabilir.
Deri üzerindeki sorunlu bölgelere
(yara, yanık, siğil, sivilce, iltihap vb.) önce bala sonra Propolise temas
edilip parmaklar arasında yayılarak doğrudan tatbik edildiğinde en güçlü
merhemlere oranla 4 kat daha hızlı iyileşme gözlenir.
Eğer, ılık su-süt karışımına 10 gram
polen (iki tatlı kaşığı), 2 gram (silme tatlı kaşığı) Propolis, arzuya göre
biraz bal eklenip karıştırarak yavaş yavaş tüketilirse baş ağrısı, yorgunluk,
stres ve gerginliğe ya da hastalık ve sakatlanmalardan kaynaklanan ağrı ve
sızılara karşı terapik etki sağlar. Ağrıları dindiren etki göstermesi yanı sıra
ılık sıvı halinde bu kullanım ağız-içi sorunları ve sindirim sistemi
rahatsızlıklarına iyi gelir.
Şampuana katılarak kepeğe karşı ve
saç sağlığı için kullanılabileceği gibi tüm ten yüzeyine şampuan vasıtasıyla
nüfuz ettirerek genel deri sağlığı amacıyla da kullanılabilir.
Çocuklarınıza
Sevecekleri Karışımlar İçinde Veriniz..
Propolisin saf halinin toz halinde
ya da ekstrakt halde tadı çocukların hoşuna gitmez. Çocuklarımıza yukarıda
örneği verildiği gibi bal içinde karıştırarak verebileceğimiz gibi, hoşlarına
gidecek daha başka karışımlar da sozkonusu olabilir.
Örneğin pekmez-yoğurt-Propolis ya da reçel-Propolis-ekmek gibi.
Yan
Etkileri
Saptanmış herhangi bir yan etkisi gözlenmemekle
birlikte, yukarıda belirtilen dozların çok üzerinde kullanımları
önerilmemektedir.